Sjúkraþjálfun á sér langa sögu. Lýsingar af sambærilegri meðferð þeirri sem sjúkraþjálfara beita er að finna í sögunni allt frá árinu 2600 fyrir Kristsburð, þó er talið að rekja megi upphaf greinarinnar til 18. aldar. Forvígismaður hennar var sænskur áhugamaður um leikfimi, Per Henrik Ling að nafni en hann stofnaði Gymnastik Institut í Stokkhólmi.
Lengi vel var starf sjúkrþjálfara ekki metið sem skyldi og jafnvel óljóst hvernig skilgreina ætti hlutverk þeirra.
Í gegnum tíðina hefur sjúkraþjálfun hins vegar smám saman verið skilmerkilega útlistuð. Í dag er fagið í mikillli sókn sem hliðar- og stoðgrein læknisfræði og starfsvettvangur sjúkraþjálfara breikkar með ári hverju.
Hlutverk sjúkraþjálfara snýr aðallega að greiningu, mati og ýmiss konar meðhöndlun á truflunum á hreyfigetu sem stafa oftast af vandamálum í stoðkerfi líkamans. Á seinni árum hafa sjúkraþjálfarar einnig í aukunum mæli unnið að forvarnarstarfi á vinnumarkaðinum sem og sinnt ráðgjöf og meðferð hjá þátttakendum í íþróttahreyfingunni.

Þróunin á Íslandi Upp úr 1930 varð starf fyrstu sjúkraþjálfaranna á Íslandi til en þeir voru kallaðir „nuddkonur” og störfuðu á stofum hjá nuddlæknum sem svo voru nefndir. Um 1940 eru þrjár slíkar stofur starfræktar en nuddkonur voru þó ýmist meðeigendur eða launþegar því sjálfar höfðu þær ekki heimild til stofureksturs í Reykjavík. Sama ár, þann 26.apríl stofnuðu átta konur Félag íslenskra nuddkvenna. Sex af þessum konum höfðu hlotið menntun erlendis en tvær voru menntaðar hér á landi í Nuddlækingaskóla Jóns Kristjánssonar, nudd- og gigtarlæknis.
Í fyrstu lögum félagsins kom fram að markmið þess væri að semja launataxta sem allir félagsmenn færu eftir og að gæta hagsmuna stéttarinnar á sama grundvelli og almenn stéttarfélög. Eftir því sem fjölgaði í stéttinni hófst barátta fyrir löggildingu starfsins. Fyrstu löggildingarskírteinin voru afhent á félagsfundi 12.des 1956. Árið 1962 var nafni félagsins breytt í Félag íslenskra sjúkraþjálfara (FÍSÞ) en þá voru a.m.k þrír karlmenn í félaginu. Sama ár voru fyrstu lögin um sjúkraþjálfun samþykkt á Alþingi. Ný lög voru lögð fram á Alþingi og samþykkt árið 1976 eftir að félagið hafði staðið í löngu þófi við heilbrigðisráðherra, lögfræðingi heilbrigðisráðuneytisins, heilbrigðisnefnd Alþingis og endurhæfingarlæknum.
Þegar fram liðu stundir unnu sjúkraþjálfarar í auknum mæli við íþróttakennslu í skólum og voru viðstaddir læknisskoðun barna. Síðar störfuðu þeir einkum á sjúkrahúsum og stofnunum en upp úr 1980 færðist í vöxt að sjúkraþjálfarar opnuðu einkastofur og árið 2000 voru þær orðnar um 50 talsins. Í kjölfar þeirrar aukningar sem varð á fjölda sjálfstætt starfandi sjúkraþjálfara á 8. og 9.áratugnum - bæði þeirra sem stóðu í eigin rekstri og hinna sem störfuðu á stofum sem reknar voru af öðrum – hófst samstaða um stofnun félags þeirra sem störfuðu sjálfstætt. Það var úr árið 1990 að FSSS eða Félag sjálfstætt starfandi sjúkraþjálfara var sett á laggirnar. Afráðið var að félagið skyldi fyrst og síðast sinna hagsmunagæslu félagsmanna sinna og vinna að bættum kjörum þeirra.
Eins og málum er háttað í dag er Félag íslenskra sjúkraþjálfara því stéttarfélag en Félag íslenskra sjúkraþjálfara, fagfélag.
Kjarabarátta Tryggingarstofnun ríkisins og félög sjúkraþjálfara hafa löngum deilt um kjör þeirra síðarnefndu. Árið 1973 var gerð breyting á almannatryggingalögum sem opnaði samningaleið við Tryggingarstofnun ríkisins og Sjúkrasamlag Reykjavíkur. Fyrsti almenni samningurinn sem gerður var milli sjúkraþjálfara og Tryggingarstofnunar var gerður árið 1973. Honum var síðan sagt upp árið 1975. Ekki var samið að nýju fyrr en árið 1980. Þá risu deilur um túlkun samningsins og sagði TR samningnum upp árið 1985. Ekki tókust nýir samningar fyrr en þremur árum seinna. Þá var samþykkt að tvískipta samningnum, annars vegar voru samþykktar greiðslur fyrir þá sem unnu á stofum sjúkraþjálfara og hins vegar fyrir þá sem störfuðu á stofnunum. Aldrei varð sátt um þennan samning meðal sjúkraþjálfara.
Árið 1993 urðu þær gagngeru breytingar í kjaramálum að félagar í FSSS fengu atkvæðarétt um kjarasamninginn við Tryggingarstofnun. Einnig var ákveðið að samninganefnd félagsins við TR skyldi þannig skipuð að FSSS skipaði tvo fulltrúa í samninganefnd en Félag íslenskra sjúkraþjálfara einn fulltrúa. Þessi áfangi olli stórkostlegum tímamótum í sögu FSSS.
Árið 1995 var enn gerður nýr samningur við TR og var þá samþykktur „kvóti” á sjúkraþjálfun. Samkvæmt samningnum var ekki leyfilegt að fjölga sjúkraþjálfurum í sjálfstæðum rekstri né fjölga stofum sjúkraþjálfara nema með leyfi samráðsnefndar TR og FÍSÞ sem sett var á stofn.
Samningurinn var síðan kærður til Samkeppnistofnunar en áður en stofnunin lagði fram úrskurð sinn, sem var þess eðlis að ólöglegt væri samkvæmt samkeppnislögum að setja kvóta á hvaða sjúkraþjálfarar mættu stunda sjálfstæðan rekstur, var nýr samningur við TR undirritaður þar sem ,,kvótakerfið” var afnumið. Þetta var vorið 1998 og er sá samningur enn í gildi.
Þann 1. apríl 2002 var undirritaður nýr samnigur milli FSSS og HTR ( Heilbrigðis- og Tryggingarstofnun Ríkisins). HTR var þá nýstofnsett samninganefnd ráðherra, skipuðu fólki úr Tryggingastofnun, Heilbrigðis- og tryggingamálaráðuneytinu og fjármálaráðuneytinu. Í þessum samningi náðu sjúkraþjálfarar fram mörgum af sínum baráttumálum. Þar má helst nefna:
- Skoðunargjald sem í lok samnings var orðið tvöfalt meðferðargjald,
- Sérstaka gjaldskrá fyrir barnasjúkraþjálfun
- Hærri gjaldskrá fyrir framhaldsmenntaða félagsmenn.
- Veruleg lækkun afsláttar til TR
Núgildandi samningur rennur út í árslok 2004. |